• หน้าหลัก
  • งานศึกษาวิจัย
  • รายงานวิจัยสถานะ, โอกาส และบทบาทของคนหลากหลายทางเพศในงานศิลปวัฒนธรรมและเศรษฐกิจสร้างสรรค์ของประเทศไทย กรณีศึกษาการแสดงพื้นบ้านลิเก โนรา หมอลำ ฟ้อนผู้ไท และฟ้อนล้านนา

รายงานวิจัยสถานะ, โอกาส และบทบาทของคนหลากหลายทางเพศในงานศิลปวัฒนธรรมและเศรษฐกิจสร้างสรรค์ของประเทศไทย กรณีศึกษาการแสดงพื้นบ้านลิเก โนรา หมอลำ ฟ้อนผู้ไท และฟ้อนล้านนา

 

คำอธิบาย / บทคัดย่อ

รายงานวิจัยเล่มนี้ศึกษาประสบการณ์และการทำงานด้านศิลปวัฒนธรรมของคนหลากหลายทางเพศ เพื่อวิเคราะห์สถานะ โอกาส และบทบาทของคนกลุ่มนี้ในงานศิลปวัฒนธรรม และเสนอแนวทางส่งเสริมให้มีความมั่นคงในการทำงานที่เชื่อมโยงกับเศรษฐกิจสร้างสรรค์ กรณีศึกษาคือนักแสดงพื้นบ้าน 6 กรณี ได้แก่ ลิเก หมอลำ 2 คณะ โนรา ฟ้อนผู้ไท และฟ้อนนีโอล้านนา ผู้วิจัยใช้กรอบแนวคิดสุนทรียะของเพศนอกกรอบ (queer aesthetic) และพื้นที่ลีลา (camp) ในการวิเคราะห์ ผลการศึกษาพบว่านักแสดงใช้ชีวิตสองด้าน ด้านหนึ่งอยู่ร่วมกับสังคมชายหญิง อีกด้านหนึ่งอยู่ในพื้นที่เฉพาะของกะเทยและชายรักชาย ประสบการณ์นี้ก่อให้เกิดจินตนารมณ์นอกกรอบที่ท้าทายบรรทัดฐานทางเพศ และสะท้อนผ่านการผสานความเป็นชายกับความเป็นหญิง ความแข็งแกร่งกับความละมุนละไม ในท่วงท่าการร้องและการรำ ในมิติเศรษฐกิจสร้างสรรค์ หน่วยงานรัฐและชุมชนพึ่งพาความสามารถของเพศนอกกรอบทั้งในงานส่งเสริมภาพลักษณ์ งานประเพณี และพิธีกรรม ขณะที่นักแสดงเหล่านี้เป็นผู้ถ่ายทอดและส่งต่องานศิลปะวัฒนธรรม รายงานสรุปว่าสุนทรียะของเพศนอกกรอบเปิดทางให้สร้างสิ่งใหม่นอกแบบแผนเดิม ผสมผสานขนบกับความแตกต่าง และเสนอแง่คิดเชิงวิพากษ์ต่อกฎเกณฑ์ที่ก่อให้เกิดอคติและความเหลื่อมล้ำ

  • ประเภท รายงานงานวิจัย 
  • สถานที่พิมพ์ กรุงเทพฯ
  • สำนักพิมพ์ ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน)
  • สิทธิ์ ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน)
  • รูปแบบลิขสิทธิ์ Attribution-NonCommercial (CC BY-NC)

Additional Details

  • ปีที่พิมพ์ 2569
  • จำนวนหน้า 166
  • สารบัญ

    บทนำ การศึกษาสุนทรียะของเพศนอกกรอบ (Queer Aesthetic)  น.6

    แตกต่าง แต่ไม่ขวางขนบ: พื้นที่ลีลาของหมอลำทองแปนน้อย ดาวคะนอง และสุนทรียะแห่งการผ่าเหล่า  น.35

    พลิ้วไหวหนักแน่น: ชีวิตในพื้นที่ลีลา โนราสุวิทย์ หอมกลิ่น สงวนศิลป์  น.60

    เมื่อใจมันใฝ่ฟ้อน: จริตลักษณ์เพศสภาพและสุนทรียะวัฒนธรรมของช่างฟ้อนปู๊เมียในเมืองเชียงใหม่  น.79

    ลำเต้ยโสตายกับเควียร์ตัวแม่ ในพื้นที่ลีลา หมอลำคำผุนร่วมมิตร  น.97

    กรีดกรายร่ายรำ: พื้นที่ลีลาและสุนทรียะปากกัดตีนถีบของลิเกกะเทย  น.117

    ลีลาผู้ไทจริตเกินชาย: สุนทรียะนอกบรรทัดฐานชายหญิงและอัตลักษณ์ชาติพันธุ์  น.133

    บทสรุป  น.149

  • ภาษาต้นฉบับ ไทย
  • สถานที่ พระนครศรีอยุธยา,มหาสารคาม,ขอนแก่น,พัทลุง,นครพนม,เชียงใหม่,

ระบบอ้างอิงอัตโนมัติฐานข้อมูลผลงานวิชาการ ศมส.

APA

นฤพนธ์ ด้วงวิเศษ และคณะ. (2569). รายงานวิจัยสถานะ, โอกาส และบทบาทของคนหลากหลายทางเพศในงานศิลปวัฒนธรรมและเศรษฐกิจสร้างสรรค์ของประเทศไทย กรณีศึกษาการแสดงพื้นบ้านลิเก โนรา หมอลำ ฟ้อนผู้ไท และฟ้อนล้านนา. กรุงเทพฯ: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน). ค้นคืนเมื่อ 8 พฤศจิกายน 2569 , จาก ฐานข้อมูลงานวิจัย ศมส.: http://sac-research.sac.or.th/research-item-search.php?ob_id=274

MLA

นฤพนธ์ ด้วงวิเศษ และคณะ. รายงานวิจัยสถานะ, โอกาส และบทบาทของคนหลากหลายทางเพศในงานศิลปวัฒนธรรมและเศรษฐกิจสร้างสรรค์ของประเทศไทย กรณีศึกษาการแสดงพื้นบ้านลิเก โนรา หมอลำ ฟ้อนผู้ไท และฟ้อนล้านนา. ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน),2569. ฐานข้อมูลงานวิจัย ศมส. [ออนไลน์]. ค้นคืนเมื่อ 8 พฤศจิกายน 2569  

HARVARD

นฤพนธ์ ด้วงวิเศษ และคณะ, 2569. รายงานวิจัยสถานะ, โอกาส และบทบาทของคนหลากหลายทางเพศในงานศิลปวัฒนธรรมและเศรษฐกิจสร้างสรรค์ของประเทศไทย กรณีศึกษาการแสดงพื้นบ้านลิเก โนรา หมอลำ ฟ้อนผู้ไท และฟ้อนล้านนา. [Online]. กรุงเทพฯศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน). จาก ฐานข้อมูลงานวิจัย ศมส.: http://sac-research.sac.or.th/research-item-search.php?ob_id=274 [ค้นคืนเมื่อ 8 พฤศจิกายน 2569 ]

File Download

File Name Size Download
ปก 42.2 KB
บทคัดย่อ, สารบัญ 106.71 KB
บทนำ การศึกษาสุนทรียะของเพศนอกกรอบ (Queer Aesthetic) 502.64 KB
แตกต่าง แต่ไม่ขวางขนบ: พื้นที่ลีลาของหมอลำทองแปนน้อย ดาวคะนอง และสุนทรียะแห่งการผ่าเหล่า 499.5 KB
พลิ้วไหวหนักแน่น: ชีวิตในพื้นที่ลีลา โนราสุวิทย์ หอมกลิ่น สงวนศิลป์ 467.7 KB
เมื่อใจมันใฝ่ฟ้อน: จริตลักษณ์เพศสภาพและสุนทรียะวัฒนธรรมของช่างฟ้อนปู๊เมียในเมืองเชียงใหม่ 871.47 KB
ลำเต้ยโสตายกับเควียร์ตัวแม่ ในพื้นที่ลีลาหมอลำคำผุนร่วมมิตร 684.4 KB
กรีดกรายร่ายรำ: พื้นที่ลีลาและสุนทรียะปากกัดตีนถีบของลิเกกะเทย 544.69 KB
ลีลาผู้ไทจริตเกินชาย: สุนทรียะนอกบรรทัดฐานชายหญิงและอัตลักษณ์ชาติพันธุ์ 431.39 KB
บทสรุป 311.55 KB
เอกสารฉบับเต็ม 3.94 MB