รายงานวิจัยเล่มนี้เกิดจากการสะท้อนย้อนคิดของนักวิจัยที่ศึกษาชุมชน 10 แห่งใน 5 ภูมิภาค ร่วมกับเครือข่ายมหาวิทยาลัย 5 แห่ง เพื่อทบทวนความหมายของทุนวัฒนธรรม บทนำของนฤพนธ์ ด้วงวิเศษ เสนอแนวคิดทุนวัฒนธรรมลูกผสม โดยชี้ว่าทุนวัฒนธรรมไม่ได้มีเพียงภูมิปัญญา ประเพณี ความเชื่อ และวัตถุทางวัฒนธรรม แต่ยังเกี่ยวโยงกับกลไกทางการเมือง เศรษฐกิจ นโยบายรัฐ ความสัมพันธ์ระหว่างคนในกับคนนอก และการต่อรองผลประโยชน์ บทต่อมาเป็นกรณีศึกษาแบ่งตามภูมิภาค ได้แก่ ภาคกลางตอนบน ภาคเหนือ ภาคอีสานเหนือ ภาคอีสานใต้ และภาคใต้ แต่ละภาคแสดงให้เห็นว่าชุมชนสร้างอัตลักษณ์และคุณค่าทางวัฒนธรรมผ่านกิจกรรมหลายรูปแบบ ทั้งนิทรรศการ เทศกาล ประเพณี การสร้างพื้นที่เรียนรู้ การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม การแพทย์พื้นบ้าน และการต่อสู้เรื่องสิทธิในที่ดิน